کاهش شدید قدرت خرید کارگران ایرانی در یک دهه اخیر
قدرت خرید کارگران ایرانی به کمتر از یکسوم مقدار آن در ۱۰ سال گذشته کاهش یافته است. در حال حاضر، ارزش دلاری دستمزد کارگران ایرانی فقط ۶۶ دلار در ماه است، در حالی که این مقدار طی سالهای ۱۳۹۴ تا ۱۳۹۶ به ۲۲۵ دلار در ماه میرسید.
به گزارش شرق، در شرایطی که نشستهای تعیین دستمزد کارگران در حال برگزاری است، احمد میدری، وزیر کار، قول داده که «بحثها برای تعیین نرخ دستمزد سال آینده بر اساس تورم باشد تا قدرت خرید کارگران حفظ شود». با این حال، بنگاههای اقتصادی وضعیت مساعدی ندارند و در شرایطی قرار دارند که نااطمینانیها تشدید شده و سالها مذاکره بینتیجه بر سر پرونده هستهای ایران، خروج سرمایه را افزایش داده است. نرخ رشد تقریباً در تمام بخشهای اقتصادی کشور در ششماهه نخست امسال منفی بوده است.
سقوط قدرت خرید کارگران
کاهش سریع و مداوم ارزش پول ملی و فاصله بین دستمزد و هزینهها موجب نزول شدید قدرت خرید کارگران ایرانی شده است. در سال ۱۴۰۴، حداقل حقوق کارگران، بدون احتساب مزایا، حدود ۱۰ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان تعیین شده است. با احتساب دلار ۱۶۰ هزار تومانی، ارزش دستمزد پایه در کشور به حدود ۶۶ دلار در ماه رسیده است. در سال ۱۴۰۳، مزد پایه معادل ۷ میلیون و ۱۶۶ هزار تومان بود. با توجه به قیمت دلار در ابتدای سال ۱۴۰۳ که حدود ۶۲ هزار تومان و در انتهای سال نزدیک به ۹۸ هزار تومان بود، میانگین قیمت دلار در این سال حدود ۶۷ هزار تومان محاسبه شده و این بدان معناست که ارزش دلاری حداقل مزد در سال ۱۴۰۳ حدود ۱۰۶ دلار در ماه بوده است.
در سال ۱۴۰۲، حداقل حقوق کارگران ۵ میلیون و ۳۰۸ هزار تومان تعیین شد و میانگین قیمت دلار نیز ۵۱ هزار تومان بود. به این ترتیب، ارزش دلاری دستمزد کارگران در آن سال تقریباً ۱۰۴ دلار در ماه بود. همچنین در سال ۱۴۰۳، رشد میانگین قیمت دلار نسبت به سال ۱۴۰۲ حدود ۲۱ درصد و در سال ۱۴۰۲ نسبت به سال پیش از آن حدود ۳۸ درصد بود. در سال ۱۴۰۲، کارگران شرایط معیشتی بدتری را نسبت به سال ۱۴۰۳ تجربه کردند. در سال ۱۴۰۱، حداقل دستمزد کارگران چهار میلیون و ۱۷۹ هزار تومان بود و میانگین قیمت دلار حدود ۳۷ هزار تومان ثبت شد که ارزش دلاری دستمزد را به ۱۱۳ دلار رساند.
دستمزد پایه در سال ۱۴۰۰ حدود دو میلیون و ۷۴۴ هزار تومان بود و ارزش دلاری دستمزد به ۱۰۵ دلار رسید. در سال ۱۳۹۹، وزارت کار حداقل دستمزد را یک میلیون و ۹۱۰ هزار تومان تعیین کرد و با میانگین قیمت دلار ۲۴ هزار و ۵۰۰ تومان، ارزش دلاری آن حدود ۷۸ دلار بود. در سال ۱۳۹۸، حداقل دستمزد یک میلیون و ۵۱۶ هزار تومان و میانگین قیمت دلار ۱۳ هزار و ۵۰۰ تومان بود، به این ترتیب ارزش دلاری این دستمزد به ۱۱۲ دلار رسید. در سال ۱۳۹۷، حداقل دستمزد یک میلیون و ۱۱۴ هزار تومان و قیمت دلار ۱۲ هزار و ۵۰۰ تومان بود که ارزش دلاری آن به ۹۰ دلار رسید.
حداقل حقوق کارگران در سال ۱۳۹۶ حدود ۹۲۹ هزار و ۹۳۱ تومان اعلام و میانگین قیمت دلار چهار هزار و ۲۰۰ تومان محاسبه شد که ارزش دلاری آن به ۲۲۱ دلار رسید. در سال ۱۳۹۵، حداقل حقوق کارگران حدود ۸۱۲ هزار و ۱۶۶ تومان بود و متوسط قیمت دلار سه هزار و ۶۰۰ تومان ثبت شد که به ارزش دلاری ۲۲۵ دلار منجر شد. همچنین در سال ۱۳۹۴، دستمزد پایه ۷۱۲ هزار و ۴۲۵ تومان و متوسط بهای دلار سه هزار و ۴۰۰ تومان بود که ارزش دلاری این دستمزد حدود ۲۰۹ دلار در ماه بود. بنابراین، ارزش دلاری دستمزد کارگران که در ابتدای یک دهه به بیش از ۲۰۰ دلار رسیده بود، اکنون به حدود ۶۶ دلار کاهش یافته است.
حال ناخوش مشاغل
کاهش شدید قدرت خرید کارگران در فضایی رخ میدهد که صنایع و بنگاههای اقتصادی کشور با مشکلات فراوان مواجه هستند؛ از بلاتکلیفی فرسایشی مذاکرات هستهای و تحریمها گرفته تا نوسانات شدید نرخ دلار، تورم دو رقمی، فرسایش زیرساختها، کمبود انرژی، مشکلات نقل و انتقال پول و قوانین زائد، همگی موجب فشار مضاعف بر کسبوکارها شده و باعث خروج سرمایه از کشور و منفی شدن نرخ رشد در تقریبا تمام بخشهای اقتصادی شده است. بر اساس گزارش مرکز پژوهشهای مجلس، وضعیت کسبوکارها در نیمه اول سال ۱۴۰۴ به شدت وخیم است.
این گزارش نشان میدهد که رشد اقتصادی در سال ۱۴۰۳ حدود ۳.۱ درصد بوده، در حالی که در نیمه نخست ۱۴۰۴ به منفی ۰.۳ درصد رسیده است. مقایسه این شاخصها در نیمه اول سال ۱۴۰۴ با سال ۱۴۰۳، نشاندهنده وضعیت وخیم صنایع و مشاغل در این سال است. با ادامه این وضعیت، نه تنها ممکن است کارگران فقیرتر شوند، بلکه نگرانیها از موج گسترده تعدیل کارگران و افزایش نرخ بیکاری نیز در حال افزایش است.