افزایش ۸۵ درصدی قیمت تولیدات کشاورزی در پاییز ۱۴۰۴؛ آیا معیشت خانوارها تحت فشار قرار میگیرد؟
افزایش ۸۵ درصدی تورم تولیدکننده در بخش کشاورزی در پاییز ۱۴۰۴، به عنوان سیگنالی جدی برای رشد قیمت کالاهای خوراکی، میتواند فشار بیشتری بر معیشت خانوارها در ماههای ابتدایی سال آینده وارد کند.
به گزارش اقتصاد آنلاین، شاخص قیمت کل تولیدکننده در فصل پاییز ۱۴۰۴ به عدد ۳۸۷.۱ رسید که نشاندهنده تشدید فشارهای قیمتی در مبادی تولید است و ممکن است زنگ هشدار جدیدی برای بازار مصرف باشد. بر اساس آمار مرکز آمار، این شاخص نسبت به فصل قبل ۱۳.۸ درصد افزایش یافته و در مقایسه با فصل مشابه سال گذشته، رشد ۵۳.۷ درصدی را ثبت کرده است. تورم سالانه این شاخص در چهار فصل منتهی به پاییز ۱۴۰۴ به ۴۵.۵ درصد رسیده است.
به عبارت دیگر، میانگین قیمت دریافتی تولیدکنندگان داخلی برای محصولات خود در پاییز امسال، نسبت به پاییز سال گذشته بیش از ۵۳ درصد افزایش داشته است؛ این روند در صورت تداوم میتواند منجر به موج جدیدی از افزایش قیمتها در سطح مصرفکننده شود.
تورم دو رقمی فصلی؛ سیگنال روشن افزایش هزینهها
افزایش ۱۳.۸ درصدی شاخص قیمت تولیدکننده نسبت به تابستان ۱۴۰۴ نشان میدهد که هزینههای تولید طی مدت کوتاهی با شتاب قابل توجهی افزایش یافته است. این تورم فصلی میتواند به چند عامل نسبت داد که مهمترین آنها حذف ارز ترجیحی است. حذف این ارز از یکسو و رشد نرخ ارز مرکز مبادله باعث افزایش قیمت کالاهای وارداتی، که به عنوان ماده خام اکثر تولیدات استفاده میشوند، میشود و این امر به طور موقتی در تورم تولیدکننده منعکس خواهد شد. همچنین افزایش هزینههای انرژی، به ویژه گاز، میتواند عاملی دیگر برای بالا رفتن این شاخص باشد.
از آنجا که شاخص قیمت تولیدکننده یکی از شاخصهای پیشنگر تورم مصرفکننده به شمار میرود، رشد قابل توجه آن میتواند به معنای انتقال تدریجی این افزایش هزینهها به بازار خردهفروشی در ماههای آینده باشد. البته در دی و بهمن ماه، بخش قابل توجهی از تأثیر تورم تولیدکننده را در شاخص قیمت مصرفکننده مشاهده کردیم، اما به نظر میرسد بخشی از آن انتقال نیافته و با توجه به افزایش تقاضای مردم در شب عید، افزایش قیمت مصرفکننده همچنان محتمل است.
کشاورزی در صدر گرانی؛ تورم ۸۵.۱ درصدی نقطهبهنقطه
بررسی جزئیات آماری نشان میدهد که بیشترین تورم نقطهبهنقطه در پاییز ۱۴۰۴ مربوط به گروه «کشاورزی» با ثبت رشد ۸۵.۱ درصدی بوده است. این رقم بهطور معناداری بالاتر از میانگین کل شاخص است و به جهش سنگین قیمت محصولات کشاورزی در مبادی تولید اشاره دارد.
با توجه به سهم بالای کالاهای خوراکی در سبد هزینه خانوار، تداوم این روند میتواند آثار مستقیم و ملموسی بر معیشت خانوارها، بهویژه دهکهای پایین درآمدی، داشته باشد.
خدمات کمتورمتر از سایر بخشها
در مقابل، کمترین تورم نقطهبهنقطه در پاییز امسال به گروه «خدمات» اختصاص یافته که رشد ۴۵.۱ درصدی را ثبت کرده است. هرچند این رقم نیز بالا و قابل توجه است، اما در مقایسه با بخش کشاورزی تفاوت قابل ملاحظهای دارد. این تفاوت نشان میدهد که فشار هزینهها در بخش تولید کالاهای کشاورزی بهمراتب شدیدتر از بخش خدمات بوده است؛ موضوعی که میتواند ساختار تورم ماههای آتی را به سمت افزایش بیشتر قیمت مواد غذایی و کالاهای وابسته سوق دهد.
چشمانداز بازار؛ آیا موج گرانی به مصرفکننده میرسد؟
کارشناسان اقتصادی بر این باورند که شاخص قیمت تولیدکننده معمولاً با یک وقفه زمانی بر شاخص قیمت مصرفکننده تأثیر میگذارد؛ بنابراین رشد ۵۳.۷ درصدی تورم نقطهبهنقطه در پاییز میتواند نشانهای از فشار افزایشی بر قیمت کالاهای مصرفی در ماههای آینده باشد؛ بهویژه در حوزه مواد غذایی که هماکنون سهم قابل توجهی از هزینه خانوار را شامل میشود.
البته همانطور که اشاره شد، بخش قابل توجهی از این افزایش قیمتها تحت تأثیر حذف ارز ترجیحی بوده است که در دو ماه دی و بهمن تخلیه شدند. با این حال، درصد اختلاف بین تورم تولیدکننده و مصرفکننده نشاندهنده رشد قیمت مصرفکننده در ماههای آینده است.
در مجموع، آمارهای پاییز ۱۴۰۴ حاکی از تعمیق فشار تورمی در بخش تولید، بهویژه در حوزه کشاورزی است. درصورتیکه سیاستهای کنترلی در حوزه هزینههای تولید و تنظیم بازار بهموقع و هدفمند اعمال نشوند، احتمال سرریز این موج قیمتی به سفره خانوارها بیش از پیش تقویت خواهد شد؛ موضوعی که میتواند ماههای ابتدایی سال آینده را به دورهای حساس برای بازار کالاهای اساسی تبدیل کند.