حجم نقدینگی در اقتصاد ایران به بیش از ۱۳.۵ هزار همت رسید و نرخ تورم ۴۲.۴ درصد شد
جدیدترین گزارش بانک مرکزی از وضعیت متغیرهای کلان اقتصادی در پایان پاییز امسال، واقعیتی نگرانکننده را به تصویر میکشد. افزایش حجم نقدینگی، پایه پولی و نرخ تورم در حال ایجاد فشار مضاعف بر معیشت خانوارهاست و نیاز به بازنگری فوری در سیاستهای پولی و مالی را مطرح میکند.
رکورد تاریخی نقدینگی
بر اساس دادههای تازه بانک مرکزی، حجم نقدینگی که به عنوان یکی از مهمترین محرکهای تورمی شناخته میشود، در پایان پاییز امسال به رکوردی جدید دست یافته و به رقم بیش از ۱۳ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان (همت) رسیده است. این میزان، رشد ۴۰.۹ درصدی را نسبت به مدت مشابه سال گذشته نشان میدهد.
ترکیب نقدینگی: پول و شبهپول
برای درک بهتر رفتار نقدینگی، باید به ترکیب آن، یعنی دو جزء «پول» و «شبهپول» توجه کرد. آمارهای بانک مرکزی نشان میدهند که در پایان آذرماه، ۲۵ درصد از کل نقدینگی کشور را «پول» و ۷۵ درصد باقیمانده را «شبهپول» تشکیل میدهد.
- حجم جزء «پول» به بیش از ۳ هزار و ۳۰۰ همت رسیده است.
- حدود ۲۲۳ هزار میلیارد تومان اسکناس و مسکوک در دستان مردم در گردش است.
- معادل ۳ هزار و ۱۶۲ همت در قالب سپردههای دیداری (جاری) در بانکها قرار دارد و قابلیت تبدیل به تقاضای مؤثر در بازار را دارد.
حجم «شبهپول» نیز فراتر از ۱۰ هزار و ۱۴۰ همت است و مواردی مانند قرضالحسنه پسانداز (یک هزار و ۵۹۵ همت)، سپردههای کوتاهمدت (بیش از ۲ هزار و ۷۸۷ همت) و سپردههای یکساله (بیش از ۲ هزار و ۴۷۱ همت) را شامل میشود. تغییر سهم «پول» و «شبهپول» نسبت به پایان سال گذشته نیز مشخص است.
جهش پایه پولی و تورم
شاید نگرانکنندهترین جنبه این گزارش، وضعیت «پایه پولی» باشد که در پایان پاییز امسال به بیش از یک هزار و ۸۲۵ همت رسیده است. این رقم، رشد ۵۰.۱ درصدی را نسبت به پاییز سال گذشته از خود نشان میدهد. این افزایش میتواند نشانهای از استقراض گسترده دولت از بانک مرکزی یا ناترازی شدید بانکها باشد.
بر اساس آمارها، ضریب فزاینده نقدینگی به عدد ۷.۴۱۳ رسیده و بدین معناست که هر واحد پول چاپشده توسط بانک مرکزی، بیش از ۷.۴ واحد نقدینگی در اقتصاد به وجود میآورد.
نرخ تورم
نتیجه نهایی این شرایط، افزایش نرخ تورم است. دادهها نشان میدهد که نرخ تورم در پایان آذرماه با رشد مواجه شده و به عدد ۴۲.۴ درصد رسیده است. به این ترتیب، این اعداد تصویری واضح از وضعیت کلان اقتصادی را ارائه میدهند: رشد ۴۰.۹ درصدی نقدینگی و جهش ۵۰.۱ درصدی پایه پولی، سوخت لازم برای ایجاد تورم ۴۲.۴ درصدی شدهاند.
اگرچه افزایش سهم شبهپول میتواند اندکی از سرعت گردش پول بکاهد، اما اقدام فوری برای کنترل این شرایط ضروری به نظر میرسد. در این راستا، سیاستگذاریهای مؤثر از سوی نهاد پولی کشور الزامی است تا فشار معیشتی بر مردم کاهش یابد و مهار تورم قابل تحقق باشد.