بانک مرکزی گام جدیدی در تأمین مالی بنگاههای اقتصادی برداشته است
بانک مرکزی با اتخاذ تدابیر جدید، موفق به افزایش میزان تأمین مالی بنگاههای اقتصادی از طریق ابزارهای نوین تأمین مالی زنجیره تولید شده است که این میزان امسال از ۱۱۴ همت فراتر رفته است.
به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از باشگاه خبرنگاران جوان، اقدامات و تمهیدات بانک مرکزی در راستای توسعه ابزارهای تأمین مالی زنجیره تولید، هدایت نقدینگی به سوی فعالیتهای مولد اقتصادی و تسهیل فرآیند تأمین مالی بنگاههای اقتصادی موجب شده است که میزان تأمین مالی بنگاههای اقتصادی از طریق ابزارهای نوین تأمین مالی زنجیره تولید در سال جاری (منتهی به ۳۰ بهمن ماه) از ۱۱۴ همت عبور کند. این در حالی است که در سال گذشته تنها ابزار تأمین مالی زنجیره تولید معرفی شده توسط بانک مرکزی، اوراق گام بود که عملکرد آن در مقطع مشابه ۸.۷ همت را نشان میدهد.
امکان انتقال اعتبار در زنجیرههای تولیدی و رصد و پایش کامل عملکرد این ابزارها، از ویژگیهای بارز این ابزارها است که بستری مناسب برای هدایت اعتبار، جلوگیری از انحراف منابع و افزایش کارایی و اثر بخشی تأمین مالی فراهم میآورد.
اوراق گام
مجموع تأمین مالی حاصل از اوراق گام صادره توسط ۱۷ بانک در سال جاری تا تاریخ ۱۴۰۴/۱۱/۳۰ به ۳۶۳.۲ هزار میلیارد ریال رسید که نسبت به مدت مشابه سال قبل (۸۷.۴ هزار میلیارد ریال) رشد قابل توجهی را نشان میدهد. بانکهای رفاه کارگران، ملت و شهر، بیشترین عملکرد تأمین مالی بنگاههای اقتصادی با استفاده از اوراق گام را به ترتیب دارا هستند. همچنین، سایر بانکها شامل ملی ایران، تجارت، پارسیان، گردشگری، سامان، کشاورزی، خاورمیانه، سینا، پاسارگاد، توسعه تعاون، اقتصاد نوین، سپه، توسعه صادرات ایران و صنعت و معدن نیز در سال جاری در صدور اوراق گام فعال بودهاند.
علاوه بر این، دامنه استفاده از اوراق گام به عنوان یکی از ابزارهای اصلی تأمین مالی زنجیره تولید در مقایسه با سال گذشته در میان بنگاههای اقتصادی گسترش یافته است؛ این امر نشاندهنده نقش مؤثر این ابزار در کاهش وابستگی بنگاهها به تسهیلات بانکی و هدایت اعتبار به بخش مولد اقتصاد است. همچنین سهم اوراق گام در تأمین مالی سرمایه در گردش بنگاههای اقتصادی کشور از ابتدا تاکنون در صنایع گوناگونی از جمله خودروسازی، لوازم خانگی، صنایع غذایی، دارو و درمان، بازرگانی و فلزات از ۱۳۰ همت فراتر رفته است.
در خصوص متوسط ارزش هر فقره اوراق گام در سالهای ۱۴۰۱، ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ به ترتیب ۱.۶، ۱.۵ و ۲.۳ هزار میلیارد ریال بوده که در سال ۱۴۰۴ به ۰.۸ هزار میلیارد ریال کاهش یافته است. این امر با توجه به رشد ارزش صدور اوراق گام، نشاندهنده تعمیق این ابزار میان بنگاههای مختلف اقتصادی و بهرهبرداری صنایع کوچک و متوسط از آن است.
اقدامات در خصوص اوراق گام
- ابلاغ دستورالعمل اجرایی پذیرش اوراق گام به شبکه بانکی برای تأمین و فروش ارز به شرکتهای واردکننده دارو و تجهیزات پزشکی تا سقف ۲۵۰ میلیون دلار، که تا تاریخ ۳۰/۱۱/۱۴۰۴ مبلغ ۴۶.۰ هزار میلیارد ریال اوراق صادره برای تأمین ارز مورد نیاز انتقال یافته است.
- اصلاح دستورالعمل اوراق گام شامل اضافه شدن اشخاص حقیقی و جذابتر کردن اوراق از منظر نقدشوندگی، با امکان تنزیل اوراق تا حداکثر ۵۰ درصد.
- ابلاغ دستورالعمل اجرایی پذیرش اوراق گام برای تأمین و فروش ارز به شرکتهای واردکننده نهادههای دامی نیز تا سقف ۲۵۰ میلیون دلار.
- ابلاغ شیوهنامه اجرایی صدور اوراق گام یارانه دارو به شبکه بانکی برای پرداخت بدهی سهم یارانه دارو، شیرخشک و تجهیزات درمانی.
با انجام این اقدامات، انتظار میرود که زمینههای لازم برای استفاده از قابلیتهای این ابزار در حوزههای مختلف اقتصادی توسعه یابد.
برات الکترونیکی زنجیره تولید
برات الکترونیکی زنجیره تولید از ابتدای سال جاری با قابلیت تأمین مالی سرمایه در گردش اشخاص حقیقی و حقوقی به اجرا درآمده است. در حال حاضر ۱۰ بانک شامل بانکهای صادرات ایران، سپه، صنعت و معدن، تجارت، ملی ایران، ملت، رفاه کارگران، سینا، شهر و پارسیان به صدور برات الکترونیکی زنجیره تولید توانمند شدهاند. تأمین مالی از طریق این ابزار در سال جاری، منتهی به ۱۴۰۴/۱۱/۳۰ مبلغ ۷۱۸.۲ هزار میلیارد ریال از طریق ۹ بانک تأمین شده است.
عمده استفاده از برات الکترونیکی زنجیره تولید در صنایع خودرو، فولاد، دام و طیور، محصولات پالایشگاهی و لوازم خانگی صورت گرفته است. در راستای گسترش کاربرد این ابزار، فاز دوم آن شامل امکان انتقال و تنزیل بخشی نیز راهاندازی شده است.
کارت رفاهی متصل به اوراق گام
بانک مرکزی برای افزایش قدرت خرید خانوارها، ابزاری به نام "کارت رفاهی متصل به اوراق گام" طراحی کرده است که تأمین مالی خانوارها و بنگاههای اقتصادی را به صورت یکپارچه امکانپذیر میکند. میزان کالای خریداری شده توسط خانوارها از این طریق بالغ بر ۲۵.۲ هزار میلیارد ریال بوده که بیشترین سهم مربوط به بانک رفاه کارگران است.
بانکهای ملت، کشاورزی، تجارت و پاسارگاد نیز اقدام به صدور این کارت کرده و زیرساخت فنی آن در بانکهای شهر، صادرات ایران و ملی ایران در حال آمادهسازی است. اصلاح شیوهنامه این ابزار به منظور حمایت از تولیدکنندگان و بهبود شرایط اقتصادی به شبکه بانکی ابلاغ شده است.
- ایجاد امکان خرید غیرحضوری از طریق درگاه پرداخت اینترنتی (IPG).
- اضافه شدن سکوها و بازارگاهها به عنوان پذیرنده.
- افزودن خدمات به حوزه شمول کارت رفاهی شامل خدمات بهداشت، درمان، آموزشی و گردشگری.
- افزایش سقف مبلغ کارت رفاهی متصل به اوراق گام به ۵ میلیارد ریال.
تسریع در پیادهسازی این ابزار در سایر بانکها، میتواند نقش مؤثری در توسعه تأمین مالی خانوارها و ایجاد رقابت با روشهای فروش اقساطی ایفا کند.
مطالبات قراردادی (فاکتورینگ)
ضوابط پذیرش مطالبات قراردادی (فاکتورینگ) برای واگذاری مطالبات تأمینکنندگان و پیمانکاران از کارفرمایان به نهادهای مالی طراحی شده است. به تازگی مطالبات قراردادی تعدادی از پروژهها به ارزش ۳۶۰۲ میلیارد ریال از طریق سامانه وزارت امور اقتصادی و دارایی تأمین مالی شده است.
کشاورزی قراردادی
در چارچوب روش کشاورزی قراردادی، تولیدکنندگان با عقد قرارداد با مجری طرح به تأمین مالی کل زنجیره تولید میپردازند. شبکه بانکی از طریق تأمین مالی مجری طرح و تهیه نهادههای مورد نیاز میتواند به بهبود کیفیت محصولات کشاورزی و کاهش هزینهها کمک کند. مجموع عملکرد این ابزار در سال جاری به ۳۵.۴ و ۳.۰ هزار میلیارد ریال رسیده است.
در مجموع، با توجه به شکلگیری تدریجی ابزارهای نوین در شبکه بانکی و الزامات اقتصاد کلان، انتظار میرود سهم این ابزارها در تأمین مالی بنگاههای اقتصادی افزایش یابد.