افزایش ۲۵ درصدی قیمت بلیت قطار؛ تبدیل به کالای نیمهلوکس برای طبقات پایینتر
افزایش قیمت بلیت قطار که به دلیل نوسانات ارزی صورت گرفته، به معنای آغاز موج جدیدی از تورم در بازار است. این افزایش قیمت، به غیر از تأثیر مستقیم بر هزینه سفر، میتواند منجر به افزایش زنجیرهای قیمت سایر کالاها نیز شود.
با موافقت شورای عالی هماهنگی ترابری کشور، قیمت بلیت قطار به دلیل افزایش هزینههای حملونقل ریلی ۲۵ درصد افزایش یافته است. همچنین، براساس نامهای که در فرابورس منتشر شده، یکی از شرکتهای ریلی اعلام کرده که با مجوز شرکت راهآهن، قیمت بلیت قطارهای مسافری از ابتدای اسفندماه ۲۵ درصد افزایش پیدا کرده است.
ابوالقاسم سعیدی، دبیر انجمن صنفی شرکتهای حملونقل ریلی مسافری و خدمات وابسته، افزایش هزینههای شرکتهای ریلی را دلیل این افزایش قیمت عنوان کرده و اشاره کرده است که هزینه خدمات قطار از جمله آب معدنی، ملحفه و واگن، بالا رفته است. او خاطرنشان کرد که بالا رفتن هزینهها سبب شده تا سرمایهگذاری در این بخش صرفه اقتصادی نداشته باشد و این موضوع به کاهش تعداد واگنهای فعال منجر شده است.
افزایش ۲۵ درصدی نرخ بلیت قطار، در زمانی رخ داده که سبد معیشتی خانوارها به شدت تحت فشار تورمی قرار دارد. این خودرو نقلیه که همواره به عنوان «امنترین و ارزانترین» وسیله حمل و نقل برای طبقه متوسط و ضعیف جامعه شناخته میشد، اکنون به یک کالای نیمهلوکس تبدیل شده است و در دسترس دهکهای پایین قرار نخواهد گرفت.
اگرچه مسئولان اعلام کردهاند که هدف از این گرانی، «جلوگیری از کاهش کیفیت» خدمات است، اما تجربههای گذشته نشان داده که با هر بار افزایش قیمت، کیفیت خدمات نه تنها بهبود نیافته، بلکه در برخی موارد بدتر نیز شده است. با افزایش قیمت بلیت، بر وضعیت سایر خدمات و کالاها نیز تأثیر منفی گذاشته و منجر به فشار بیشتر بر معیشت مردم خواهد شد.
گزارشها حاکی از آن است که با افزایش قیمت بلیت قطار، مسافران بیشتری به سمت خودروهای شخصی یا اتوبوسهای بینشهری متمایل خواهند شد. با توجه به آمار تصادفات جادهای، هر چه هزینه سفر ریلی افزایش یابد، تمایل مردم به سفر جادهای بیشتر میشود و در نتیجه، آمار تلفات جادهای نیز افزایش خواهد یافت.
سوالی که مطرح میشود این است که چرا به جای اصلاح ساختار هزینهای و افزایش بهرهوری، راه آسانتر که همان افزایش قیمت است، انتخاب میشود. دولت میتوانست با تخصیص یارانههای مستقیم برای بخش انرژی ریلی یا معافیتهای مالیاتی برای شرکتها، هزینهها را کنترل کند و بار افزایش قیمت را بر دوش مسافران نگذارد.
تجربههای تلخ گذشته نشان میدهد که در صنعت ریلی ایران، رابطه معکوس میان قیمت بلیت و کیفیت خدمات برقرار است. در حالی که هزینهها افزایش یافته، ناوگان ریلی همچنان با بحرانهایی چون فرسودگی، تأخیرهای مکرر و خدمات نازل روبهروست. اکنون این سوال پیش میآید که چرا دولت به جای اصلاح ساختار هزینهای، تنها به جیب مسافران برای جبران زیاندهی شرکتها متوسل شده است؟